Câu nói này Ngân luôn nhắc đi nhắc lại với các học viên của mình. Thực sự, hồi mới bắt đầu hành trình ăn thực vật đúng cách, Ngân cũng từng rơi vào “ma trận” của nấm: nấm hấp sả, nấm xào, nấm kho, pate nấm…
Nấm luôn được ưu ái nhờ vị umami đậm đà và kết cấu dai giòn. Chúng ta ăn nấm vì ngon và tin rằng đây là nguồn đạm thay thế hoàn hảo cho thịt. Nhưng nếu bạn đang ăn nấm mỗi ngày, đã đến lúc cần nhìn nhận lại vai trò của loại thực phẩm này trên mâm cơm thực vật.
Bí mật 1: Lượng đạm của nấm có thực sự cao? (Góc nhìn Tây y)
Tây y thường đánh giá thực phẩm qua những con số. Và sự thật là: Nấm không phải là nguồn đạm tối ưu nhất.
Phần lớn trọng lượng nấm tươi là nước (hơn 90%). Khi ăn 100g nấm tươi, bạn chỉ nhận được khoảng 3-5g protein. Hãy thử so sánh:
- 100g Đậu phụ: ~8g protein.
- 100g Đậu lăng nấu chín: ~9g protein.
- 100g Nấm rơm tươi: Chỉ ~3.6g protein.
Nấm rất ngon, nhưng nó nên được coi là thực phẩm bổ sung hương vị và vi chất (Vitamin B, Selen) hơn là nguồn cung cấp đạm chủ lực.
Bí mật 2: Tính Âm Hàn – Lời cảnh báo từ Đông y
Khác với Tây y, Đông y nhìn thực phẩm qua “Năng lượng” (Tính và Vị). Hầu hết các loại nấm đều có tính mát (Lương) hoặc lạnh (Hàn), mang đậm tính Âm.
- Hệ quả của việc dư Âm: Ăn nấm liên tục khiến cơ thể dễ nhiễm lạnh từ bên trong. Điều này đặc biệt cần lưu ý với người có thể trạng suy nhược, sợ lạnh, tỳ vị hư hàn (hay đầy bụng, tiêu chảy).
- Biểu hiện: Mệt mỏi, chân tay lạnh, da xanh xao, tiêu hóa kém hoặc đau nhức xương khớp khi thời tiết thay đổi.
Nhiều bạn nhắn cho Ngân rằng ăn thực vật một thời gian thấy “lạnh người”. Đó là vì bạn đã thay đạm Dương (thịt cá) bằng một nguồn đạm mang tính Âm mà lượng đạm lại không tương xứng.
Bí mật 3: Tính trì trệ – Quan điểm từ y học Ayurveda
Trong hệ thống Ayurveda (Ấn Độ), nấm được xếp vào nhóm Tamas (Trì trệ).
Nấm sinh trưởng trong bóng tối, trên xác thực vật thối rữa. Năng lượng của chúng mang tính hấp thụ và phân hủy chứ không phải năng lượng sinh trưởng hướng dương. Ăn quá nhiều thực phẩm Tamasic được cho là làm mờ mịt tâm trí, gây cảm giác nặng nề, lười biếng. Với người tập Yoga hay thiền định, đây là nhóm thực phẩm cần hạn chế.
Nghệ thuật ăn nấm thông thái: Cân bằng và Đa dạng
Ngân không khuyên bạn tẩy chay nấm, nhưng hãy trở thành một người ăn nấm “thông thái”:
- Liều lượng hợp lý: Chỉ nên ăn nấm 2-3 lần/tuần. Hãy coi nấm là một “vị khách quý” thay vì món chính mỗi ngày.
- Ưu tiên nấm dài ngày: Nấm hương, đông cô, nấm mèo thường “lành” hơn các loại nấm ngắn ngày.
- Đa dạng nguồn đạm: Đừng quên các loại đậu (đậu nành, đậu xanh, đậu lăng), các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám.
- Kỹ thuật chế biến cân bằng: Khi nấu nấm (tính Hàn), hãy kết hợp với gia vị tính Ấm (Dương) như gừng, tỏi, tiêu, sả để trung hòa năng lượng.
Gợi ý món Chả Nấm từ bếp của Ngân:
- Nấm rửa sạch với bột mì, chần sơ nước gừng để giảm tính hàn.
- Thêm bột đậu gà để tăng đạm Dương.
- Kết hợp gia vị dẫn: bột ngò, bột hành, thì là.
Yêu cơ thể là cho cơ thể sự đa dạng. Hy vọng bài viết này giúp bạn biết cách phối hợp thực phẩm để ăn thực vật đúng cách, hãy để mâm cơm rực rỡ sắc màu và cân bằng năng lượng nhé!
Health Coach Khánh Ngân
